image1 image2 image3 image4

Był taki czas, gdy ludzi mordowano zupełnie bezkarnie – pamięci Profesora Bolesława Romana Jałowego (1906-1943)

 
W bieżącym roku upływa 75 lat od śmierci Profesora Bolesława Romana Jałowego, polskiego lekarza, wybitnego naukowca, kierownika Zakładu Histologii i Embriologii Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, zamordowanego 1 października 1943 roku przez ukraińskiego nacjonalistę.
Każdego roku środowisko naukowe i władze państwowe oddają hołd polskim profesorom ze Lwowa zamordowanym w 1941 roku na Wzgórzach Wuleckich przez niemieckich nazistów, natomiast cieniem niepamięci w wyniku chyba błędnie rozumianej poprawności politycznej pokrywa się fakt, iż jeden z profesorów, któremu szczęśliwym zbiegiem okoliczności udało się uniknąć tamtej kaźni, został zamordowany dwa lata później przez nacjonalistów ukraińskich. Najwyższy czas przywrócić zbiorowej pamięci postać tego wybitnego polskiego lekarza, a swój udział w tym szczytnym zadaniu wypełnili członkowie Wojskowej Izby Lekarskiej dr. dr. Krzysztof i Zbigniew Kopocińscy, którzy byli pomysłodawcami, projektantami i fundatorami tablicy pamiątkowej dla uhonorowania Profesora B.Jałowego, zaś uroczystość jej odsłonięcia i poświęcenia objął Patronatem Honorowym Prezes Rady Lekarskiej WIL. Organizatorami ceremonii jubileuszowych były trzy żarskie organizacje: Stowarzyszenie Upamiętnienia Ofiar Zbrodni Ukraińskich Nacjonalistów Oddział w Żarach, Klub Tarnopolan Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Płd.-Wsch. oraz Kresowe Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze im. Orląt Lwowskim z prezesem Józefem Tarniowym na czele.
17 maja 2018 r. o godz. 12.00 w Kościele Rektoralnym pw. Podwyższenia Krzyża Świętego (dawnym garnizonowym) rozpoczęła się Msza Święta w intencji Bolesława Romana Jałowego i wszystkich ofiar ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów, którą koncelebrował ks. Krzysztof Burzyński wraz z ks. Stanisławem Pojnarem. Nabożeństwo odbywało się w asyście kompanii honorowej wystawionej przez 34 Brygadę Kawalerii Pancernej im. HWK Stanisława Żółkiewskiego oraz kilkunastu pocztów sztandarowych reprezentujących uczestników uroczystości. W świątyni zgromadziło się bardzo liczne grono wielce szacownych osób, które przybyły nawet z bardzo odległych rejonów Polski (Warszawa, Kraków, Bytom, Kędzierzyn-Koźle, Wrocław, Zielona Góra, Gorzów Wlkp. i innych), by oddać hołd Profesorowi Jałowemu. Szczególnie gorąco powitano najbliższą żyjącą krewną lwowskiego uczonego, jego synową Annę Jałowy, która przybyła w towarzystwie dr n. med. Heleny Popielskiej-Greblickiej (córki chrzestnej B.Jałowego) i prof. dr. hab. Włodzimierza Greblickiego. Wśród zebranych znaleźli się Wicemarszałek Województwa Dolnośląskiego Tadeusz Samborski, Pełnomocnik Wojewody Lubuskiego ds. organizacji pozarządowych Małgorzata Gośniowska-Kola, Zastępca Dyrektora Departamentu Zdrowia Mirosława Dulat, Wójt Gminy Żary Leszek Mrożek, Starosta Powiatu Żagańskiego Henryk Janowicz, Sekretarz miasta Żary Olga Boryń. Reprezentowane były jednostki wojskowe 11 Lubuskiej Dywizji Kawalerii Pancernej im. Króla Jana III Sobieskiego oraz Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska. Warto szczególnie podkreślić, że przybyli przedstawiciele Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu czyli uczelni, w której utworzeniu ogromną rolę odegrali lwowscy naukowcy. Władze tej wrocławskiej uczelni reprezentował Prodziekan prof. dr hab. Andrzej Hendrich i kierownik Zakładu Humanistycznych Nauk Lekarskich dr hab. Jarosław Barański, rodowity Żaranin, co wzbudziło szczególną sympatię wśród wszystkich mieszkańców miasta. Ze względu na wcześniej podjęte zobowiązania nie mogły przybyć władze Śląskiej Izby Lekarskiej, choć związki ze Lwowem i tamtejszą medycyną są na Śląsku równie silne jak we Wrocławiu. Prezes ŚIL dr Tadeusz Urban i Wiceprezes dr Jacek Kozakiewicz skierowali do pomysłodawców uroczystości pismo z podziękowaniami, w którym znajdujemy zdanie: „...z podziwem obserwujemy działania Panów Prezesów, które przywracają pamięć wszystkich ofiar ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na terenie województw tarnopolskiego, stanisławowskiego i lwowskiego. To właśnie dzięki takim ludziom jak Wy, o głębokiej wrażliwości, empatii i pełnego poświęcenia Ich pamięć nigdy nie zgaśnie...”. Słowa wdzięczności skierował do organizatorów także Prezes Naczelnej Rady Lekarskiej dr Maciej Hamankiewicz: „...postać Bolesława Romana Jałowego, polskiego lekarza zasłużonego dla lwowskiej społeczności i zamordowanego przez ukraińskich nacjonalistów, zasługuje na godne upamiętnienie. Takim bez wątpienia są (...) Państwa uroczystości...”. Nie zabrakło środowisk kresowych, których organizacje przybyły z całej Polski, w tym m.in. Patriotyczny Związek Organizacji Kresowych i Kombatanckich, Światowy Kongres Kresowian, Europejska Unia Uchodźców i Wypędzonych, Stowarzyszenie Upamiętnienia Ofiar Zbrodni Ukraińskich Nacjonalistów, Stowarzyszenie Kresowian z Kędzierzyna-Koźla, Stowarzyszenie Huta Pieniacka, Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów Płd.-Wsch., Stowarzyszenie Razem z Bieniowa, Ogólnopolski Oddział Tłumaczan TMLiKPW, Kresowe Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze im. Orląt Lwowskich i Klub Tarnopolan TMLiKPW. Szczególnie cieszy duży udział żarskiej młodzieży, co daje jak najlepsze świadectwo dyrekcji i kadrze pedagogicznej, która tak wspaniale kształci i wychowuje swych uczniów. Znakomicie prezentujące się poczty sztandarowe wystawiły m.in. Zespół Szkół Budowlanych, Zespół Szkół Ogólnokształcących i Technicznych, Liceum Ogólnokształcące im. B.Prusa, Szkoła Podstawowa nr 3 im. H.Sienkiewicza, Szkoła Podstawowa nr 5 im. Polskich Noblistów, Szkoła Podstawowa nr 8. Szczególne słowa uznania należą się Dyrektor ZSB Ewie Styś i Dyrektor ZSOiT Arlecie Śniateckiej. Wzorem dla tych najmłodszych byli najstarsi uczestnicy uroczystości, weterani Armii Krajowej i byli żołnierze Polskich Oddziałów Samoobrony a także członkowie Stowarzyszenia 42 Pułku Zmechanizowanego i 11 Brygady Zmechanizowanej. Jak zawsze nie zabrakło lubuskich rzemieślników z marszałkiem Lubuskiego Sejmiku Gospodarczego Bolesławem Adamikiem i znanymi mecenasami sprawy kresowej Anną i Eugeniuszem Ślawskimi. W końcowej części nabożeństwa, uroczystego aktu odsłonięcia tablicy ku czci Profesora Jałowego dokonała jego synowa Anna Jałowy w asyście dr Heleny Popielskiej-Greblickiej i prof. Włodzimierza Greblickiego, po czym ks. Krzysztof Burzyński poświęcił nowe upamiętnienie. Następnie głos zabrała Anna Jałowy, która powiedziała m.in.: „...Wzruszenie ściska mi gardło, brak mi słów na wyrażenie tego, co czuję, tej wielkiej radości, która płynie z faktu, że Państwo jednak pamiętają o takich ludziach (...) Serdecznie dziękuję wszystkim, którzy przyczynili się do tego, żeby uświetnić tę 75. rocznicę ...”. Podobne słowa podziękowania skierował do organizatorów uroczystości Wojewoda Lubuski Władysław Dajczak: „...Dzisiejsza uroczystość ma szczególne, symboliczne znaczenie. Wmurowanie pamiątkowej tablicy bohaterskiego lekarza (...) zamordowanego przez ukraińskiego nacjonalistę jest wyrazem pamięci i hołdu dla zasłużonego Polaka-Patrioty (...) Niech pamięć o ważnych postaciach minionych czasów będzie pielęgnowana i niech gości przez wiele lat w sercach oraz umysłach mieszkańców naszego regionu.”. Marszałek Województwa Lubuskiego Elżbieta Anna Polak także wyraziła wdzięczność animatorom przedsięwzięcia: „...Podziwiam zapał, z jakim prowadzicie Państwo działania mające na celu utrwalanie pamięci o ofiarach ludobójstwa (...) Tym bardziej doceniam inicjatywę upamiętnienia prof. Jałowego (...) Proszę przyjąć moje szczere podziękowania za pielęgnowanie pamięci o naszych przodkach, którzy tak bohatersko, ale zarazem tragicznie zapisali się na kartach polskiej historii...”. Do uczestników uroczystości skierował swe słowa także Jan Józef Kasprzyk, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych: „...Dziś wspominamy prof. Bolesława Jałowego, który tak jak wielu naszych rodaków stał się obiektem ataku ukraińskich nacjonalistów, oszalałych z nienawiści, zaczadzonych zbrodniczą ideologią. Żadne historyczne racje nie mogą usprawiedliwić okrutnych i haniebnych czynów, jakie wówczas miały miejsce (...) Bardzo Państwu dziękuję za pracę na polu upamiętniania (...) Pamięć nie oznacza zemsty, chodzi o sprawiedliwą ocenę faktów, a relacje między naszymi narodami powinny się opierać na prawdzie, trudnej i dla wielu niewygodnej, a mimo to oczyszczającej...”.
Nabożeństwo zakończono odśpiewaniem pieśni „Boże coś Polskę”, po czym nastąpił przemarsz uczestników uroczystości na ulicę Podwale pod tablicę „Sprawiedliwych Ukraińców” czyli oddającą hołd tym przedstawicielom tej nacji, którzy nie dali się omotać nacjonalistycznej propagandzie i nie mordowali Polaków, lecz z narażeniem życia ich ratowali. Głos zabrał Wicemarszałek Województwa Dolnośląskiego Tadeusz Samborski, który podziękował organizatorom za piękną uroczystość i pogratulował determinacji w dążeniu do prawdy historycznej. Podobne słowa wdzięczności padły z ust liderów środowiska kresowego: Prezesa Patriotycznego Związku Organizacji Kresowych i Kombatanckich Witolda Listowskiego, Prezesa Światowego Kongresu Kresowian mec. Jana Skalskiego oraz Prezesa Stowarzyszenia Upamiętnienia Ofiar Zbrodni Ukraińskich Nacjonalistów Szczepana Siekierki. Następnie odczytano Wołyński Apel Pamięci, po czym kompania honorowa oddała salwę honorową. Uroczystość zakończyła się złożeniem wiązanek kwiatów oraz wykonaniem pamiątkowej fotografii wszystkich zgromadzonych.
Ostatnią odsłonę uroczystości jubileuszowych stanowił panel dyskusyjny „Ofiary poniesione przez lwowskie środowisko medyczne w czasie II wojny światowej”, który odbył się w Muzeum Kresowym im. Ks.Abp. I.Tokarczuka. Gorącą i ciekawą dyskusję moderował dr Krzysztof Kopociński.
Żary po raz kolejny zapisały piękną kartę w dziejach walki o pamięć i szacunek dla niezwykle zasłużonych dla ojczyzny Kresowian, których dokonania powinny być chlubą i wzorem dla młodszego pokolenia, a przez kilkadziesiąt lat były skrzętnie ukrywane. Wybitny polski lekarz, który oddał życie w służbie kraju, powinien być wzorem także dla współczesnego pokolenia młodych adeptów sztuki medycznej, dziś symbolicznie przywracamy Go zbiorowej pamięci i wypada mieć nadzieję, że studenci Wydziału Lekarskiego z Zielonej Góry i ich nauczyciele znajdą czas, by odwiedzić żarską świątynię i oddać hołd wielkiemu, lwowskiemu Profesorowi.

Kontakt

Kresowe Towarzystwo
Turystyczno Krajoznawcze
im. Orląt Lwowskich

 

 

ul. Bohaterów Getta 22
68-200 Żary
tel. 68 479 13 77
fax 68 479 13 66
e-mail: kontakt@kttk.pl
2018  KTTK.PL   wykonanie: magazynpomyslow.pl